شخصيتى بود كه شايستگى رهبرى جامعه را بر مبناى اصول مذهبى داشت . در هر حال ، علل انگيزش مردم چه ملاحظات سياسى باشد و چه مذهبى ، اين مطلب را نمىتوان انكار كرد كه عراقيان بر اين مبنا حكومت حسن ( ع ) را اعلام كردند كه وى نوادهء پيامبر خدا ( ص ) و فرزند فاطمه ( ع ) و على ( ع ) بود . اين انتخاب كه بىدرنگ پس از رحلت على ( ع ) صورت گرفت دليل عمده‌اى بر تمايلات مردم عراق ، گرچه به صورت مبهم ، به جانشينى ، مشروع پيامبر و رهبرى جامعه از طريق نسل پاك على ( ع ) به حساب مىآمد . به نظر مىرسد ، كه مردم عراق ، حتى از ابتدا ، در تشخيص نسل پيامبر از طريق فاطمه ( ع ) و على ( ع ) و نه از ديگر اعضاى خاندان هاشم ، كاملا آگاه بوده‌اند . در غير اين صورت براى نمونه ، عبد الله بن العباس پسر عم پيامبر را ، كه از نظر سنّ بزرگتر از حسن ( ع ) بود و در امور مملكتى نيز مجرّب و همچنين زمانى از سوى على ( ع ) به ولايت بصره منصوب شده بود ، انتخاب كرده بودند . ( 8 ) خويشاوندى نزديك حسن ( ع ) به پيامبر تا حدّ زيادى به عنايت و توجه مخصوص پيامبر ( ص ) به حسن ( ع ) برمىگردد . به دنبال رسمى كه ابو بكر بنا نهاده بود ، حسن ( ع ) بلافاصله پس از انتخاب به خلافت به اين مناسبت سخنانى ايراد كرد . در اين سخنان ، كه مآخذ مختلف با تغيير كلمات و عبارات آن را نقل كرده‌اند ، حسن ( ع ) ، امتيازات خاندان و حقوق ويژه و شايستگىها و فضائل بىهمتاى پدرش را مىستايد . او بر روابط صميمى خود با پيامبر تأكيد مىكند ، امتيازات و احقاق حقّهاى خود را برمىشمرد و آياتى از قرآن كريم را كه موقعيّت مخصوص اهل البيت را بيان داشته و از تعالى آنها سخن مىراند نقل مىكند . ( 9 ) قيس بن سعد بن عباده الانصارى ، يار با وفاى على ( ع ) و فرمانده مورد اعتماد ارتش او ، اولين كسى بود كه بدان حضرت بيعت كرد . چهل هزار نفر لشكريان عراق كه سوگند هم‌پيمانى با على ( ع ) را تا سرحدّ مرگ ( على الموت ) ياد كرده بودند ، با كمال آمادگى به حسن ( ع ) به عنوان خليفهء جديد ، تهنيت گفتند . ( 10 ) قيس ظاهرا با بيان احساسات و عواطف خود و ارتش عراق مىكوشد تا شرط بيعت را نه فقط بر اساس قرآن و سنّت پيامبر قرار دهد ، بلكه شرط جنگ ( قتال ) را عليه كسانى كه ، حلال خدا را حرام اعلام كردند ، تحميل نمايد .